Elk goed interviewer is een beetje vampier
Print
email
PAUL Jambers (54) heeft bij de aanvang van het gesprek alvast één stap voor op zijn ex-collega. Hij bevindt zich op eigen terrein, dat wilde hij zo. En dus leunt de man herhaaldelijk ontspannen achterover in zijn vertrouwde leren stoel, speelt nonchalant met zijn leesbril, roept om koffie als er koffie moet zijn en voelt zich, omringd door de zijnen, duidelijk op zijn gemak. De witte wanden van zijn ruime kantoor in Zaventem zijn opgesmukt met sprekende zwartwitfoto's, van getuigen uit zijn programma's; de lustige weduwe prijkt zwoel naast de ongetrouwde boerenzoon, de zwerver heeft geen moeite met het rijkeluiskind aan zijn zij.
Dirk Tieleman (59) zag geen bezwaar in de locatie. Integendeel, hij staat erop dat hij een korte rondleiding door het bedrijf krijgt; en zo komt het dat de twee leren jasjes achter elkaar door de gangen stappen. Jambers lacht, Tieleman schudt de hand van verbaasde monteurs en dito regisseurs, kijkt geïnteresseerd toe en -- onder de indruk van het moderne, met smaak ingerichte en vooral lichtrijke bedrijfspand van Jambers Televisie Producties -- zucht hij: ,,Tja, dat ziet er bij ons op de VRT wel wat anders uit.''
Het zijn niet de enige verschillen die tijdens het vier uur durende gesprek boven water komen. En het leren jasje blijkt niet de enige gelijkenis.
Dirk Tieleman: ,,Toen ik bij het duidingsprogrammaActueel op de radio werkte, kwam Jambers er als groentje aanwaaien. Heel veel herinner ik me daar niet meer van. Maar we hebben wel het een en ander samen gemaakt. Vooral sociale conflicten, die hebben we met hopen verslagen. Echte menselijke drama's waren dat. Geen muggenzifterij over een uur meer of minder werk. De strijd die toen gevoerd werd, draaide om werk of geen werk.''
Paul Jambers: ,,Herinner je je onze eerste gezamenlijke reportage niet meer? De staking bij Ford Genk.''
Tieleman: ,,Was dat onze eerste reportage? Zou kunnen. De mijnstaking, die kan ik me wel nog voor de geest halen. Samen voor dag en dauw bij de piketten. Ik zat toen al dik vijf jaar op de radioredactie. Maar Paul werkte niet graag bij de radio. Die wilde absoluut naar de televisie.''
Jambers: ,,Natuurlijk. Ik was geslaagd voor het zware examen voor journalist bij de BRT. Maar van opleiding was ik regisseur. Televisiemaker dus. Man van het beeld. Ik heb met opzet niet deelgenomen aan de stemproef voor de radio. Omdat ik wist dat ze me anders die baan zouden aansmeren. Weet je wat hun volgende meesterlijke zet was, daar bij de BRT? Ik mocht het televisiejournaal voorlezen. Zie je mij al het journaal presenteren? Ik heb er toen echt een potje van gemaakt. Maar in die tijd was dat blijkbaar de gewone gang van zaken. Karel Hemmerechts was er de geknipte man voor om de juiste mensen op de verkeerde plek te zetten. Zo is er veel kapitaal verloren gegaan, daar aan de Reyerslaan. Nu nog trouwens. Nu nog zie ik namen op de aftiteling verschijnen waarvan ik denk: wat? Zitten die daar nu nog?''
Tieleman: ,,Daarin heb je zeker gelijk. Er zitten mensen die er niet thuishoren. En er zitten nog altijd mensen op de verkeerde plaats. Toch ben jij na korte tijd bij de redactie vanPanorama beland. Ik ben bij Actueel gebleven; heb er jarenlang de eindredactie gedaan. Totdat de radio me de strot uitkwam. Dat bureauwerk, daar had ik echt een diepgrondige hekel aan gekregen. Ik ben een man van de straat. Iemand die veldwerk nodig heeft om goed te functioneren. Vandaar dat ik begin jaren negentig overgestapt ben naar televisie. NaarPanorama dus. En opnieuw liep ik er Paul Jambers tegen het lijf; die zong er zijn laatste maanden uit.''
Jambers: ,,De sfeer op de Panorama-redactie zat me in die tijd, ik spreek van 1990, bijzonder hoog. VTM was net in de ether en kaapte alle kijkcijfers weg. Daar kon ik niet tegen. Geobsedeerd was ik, bezeten. Ik wilde niets anders dan VTM verslaan. Panorama, dat moest en zou het meest bekeken programma worden. En daar wilde ik voor zorgen, met de onderwerpen die ik koos. En met mijn eigen aanpak. Toen al streefde ik naar een perfect evenwicht tussen vorm en inhoud. Hoe visualiseer je een onderwerp zo dat de kijker geboeid raakt en er tegelijkertijd iets van opsteekt? Hoe maak je dus televisie?
De conservatieve garde had het zeer moeilijk met mijn invulling. Die opteerden voor fantasieloze televisiereportages, met minutenlang gebazel van saaie deskundigen. Iets wat aan mij niet besteed was. Natuurlijk heb ik de topdrie gehaald met sommige van mijn onderwerpen. Maar denk je dat de BRT enig enthousiasme vertoonde? Noppes. Nihil. Men vond die hoge kijkcijfers per definitie negatief.
Natuurlijk was ik diep teleurgesteld. En steigerde ik met de dag meer. Op een bepaald moment heeft een aantal redactieleden in een brief zijn ongenoegen over mij geuit. Spruitjeslucht, was de titel van die brief. Ik heb er nog altijd een kopietje van. Ze hadden twijfels over de onderwerpen die ik aanbracht, maar kwamen vreemd genoeg niet zelf met interessante tegenvoorstellen aandragen. Bovendien speelden de meeste items waarvoor ik opteerde zich af in het Vlaamse land. Universele thema's die zich in Vlaanderen afspelen, mijn stokpaardje is in al die tijd niet veranderd. Maar destijds maakte die voorkeur van mij een unicum.
De toenmalige Panorama-journalisten waren wel te vinden voor onderwerpen die opvallend vaak in verre exotische oorden waren gesitueerd: Brazilië, Japan, India, Sovjet-Unie... Ik herinner me een reportage over een nieuwe luchthaven ergens in Japan. Geen kijker die er een boodschap aan had. Alleen de ploeg, die zag zo'n reisje wel zitten.
Een paar maanden later heb ik mijn ontslag ingediend. Vergezeld van een antwoordbrief, natuurlijk. De titel van mijn weerwoord?Spruitjeslucht en okselschimmel. In die brief pleit ik voor een nieuwe vorm van televisiejournalistiek. Creatief en spannend. Maar ze hebben er hun kop voor in het zand gestoken, die van Panorama. En kijk wat er nu gebeurt? De okselschimmel is een epidemie gebleken. De discussie die Panorama vandaag voert, is precies dezelfde als die van tien jaar geleden.''
Tieleman: (knikt en lacht) ,,Tja. Van die reisverhalen weet ik niets. Is dat echt zo? Een feit is in elk geval dat Panorama jaren aan een stuk een vergaarbak geweest is van allerlei tendensen en formats. Nu eens een aangekocht programma, dan weer iets dat op onthullende onderzoeksjournalistiek moet lijken, dan weer iets in de stijl van een journalistieke documentaire. Neem nu die uitzending over snelheidsovertreders. Die heeft hoge kijkcijfers gehaald. Maar wat voor format is dat? Zeer vaag, hoor. Panorama is geen uniform ding meer. Die eenheid is al heel lang ver zoek.
De spanningen waarvan jij spreekt, hebben eigenlijk de neergang ingeluid. Panorama leed en lijdt aan een tekort aan leidinggevende figuren. Mensen die duidelijke keuzes maken, en erin slagen de redactie daar achter te scharen.Ter Zake slaagt daarin bijvoorbeeld wel. We spelen zo kort mogelijk op het nieuws. Niet dat we niet nog af en toe uitglijden, maar de lijn is toch zeer scherp getrokken.''
--Panorama heeft een tijd weigerachtig gestaan tegenover de zogenaamde menselijke aanpak. Maar is het niet zo dat emotie zonder duiding tot makkelijke televisie leidt? Tieleman: ,,Nee, niet per definitie. De BRT heeft veel te lang te weinig menselijkheid in zich gehad. Alles strak en stijf. En heel veel gebeuzel van allerlei deskundigen. Terwijl dat niet altijd de beste keuze was. Ja, dat durf ik als man van de duiding en de nieuwsgaring zeker zo te stellen. Nieuws brengen is mijn vak. De menselijke realiteit vertelt soms veel meer dan de uiteenzettingen van een stelletje specialisten. Portretten zijn een must om een verhaal te personifiëren.
Misschien herinner je je mijn reportage over de Koerden nog wel(in 1991 bekroond met de Prijs van de TV-Kritiek). Wel, ik heb daarop veel kritiek gekregen. Ook van collega's. Omdat ze vonden dat ik niets anders gedaan had dan het leed van die mensen voor de camera brengen. Zonder daarbij een uitgebreid discours te houden over de afkomst van het volk, hun geschiedenis, enzovoort. Maar ik geef deze criticasters in hun stelling volkomen ongelijk. Het zijn mensen die vinden dat purehuman interest gewoon niet kan. Ik zie ze al voor me, met hun vermanende vingertje in de lucht:da fehlt etwas. Niet waar dus. Er ontbreekt daar niets. Op bepaalde momenten moeten beelden voor zich kunnen spreken. En zijn verklaringen secundair of overbodig. Mensen vergeten dat wel eens. Dat een goed journalist aan twee eisen moet voldoen. Eén: hij moet de juiste vragen stellen. En twee: hij moet op de plaats van het gebeuren zijn. Wel, ik was daar bij de Koerden in Irak. Ik en niemand anders.''
Jambers: ,,Natuurlijk moeten beelden voor zich kunnen spreken. Televisie is daarvoor trouwens een fantastisch medium. In de camera zie je alles. Je ziet of een persoon liegt, kunt zijn gelaatsuitdrukking lezen, je legt zoveel bloot als je voor de televisie komt. Bij goede televisie gaan vorm en inhoud samen. Sterker nog: ze moeten één zijn. Voor het programmaJambers, nu Jambers Magazine, ben ik voornamelijk met één ding bezig: getuigen vinden die met hun verhaal een bepaald thema invullen en aanvullen. Om representativiteit is het mij niet te doen. Ik kijk naar de getuigen. Hebben ze appeal, verdient hun verhaal tien minuten televisietijd, lonen die mensen de moeite om naar te kijken?
Ik heb een zevental uitzendingen van Zwarte vijvers bekeken (het programma dat Dirk Tieleman van oktober tot februari op TV 1 presenteerde, en waarvan in de wandelgangen gefluisterd werd dat het een slechte imitatie vanJamberswas). Wel, eerlijk gezegd verschijnt daarin maar één getuige die ik de moeite waard vind. Al de rest vind ik slap. Omdat ze verbaal niets voorstellen, niet telegeniek zijn, pure tijdverspilling betekenen. Mijn programma moet de juiste mensen aan het woord laten, daar draait het om. En jazeker, mijn onderwerpen zijn misschien af en toe pikant, maar je kunt zeker niet stellen dat ik puur op emotie speel. En zeker niet dat ik makkelijke televisie maak.
Want wat is dat, makkelijke televisie? Is goed gemaakte en verstaanbare televisie gemakkelijk? Omdat de meerderheid van de bevolking er een boodschap aan heeft? Elk thema dat ik behandel, speelt zich in Vlaanderen af. Of het nu over agressievelingen of jonge rijken gaat. Nogal wiedes dat ik optimaal gebruik maak van de camera. Ik schets de portretten ten voeten uit. Daartoe leent televisie zich uitstekend. En zeker de televisie die van mij verwacht wordt. Want die keuze heb ik met mijn overstap naar VTM gemaakt. Ik maak programma's met het oog op hoge kijkcijfers. Zonder daarbij aan kwaliteit in te boeten. Vorige week haalden we er 900.000. Wat was het hoogste kijkcijfer vanZwarte vijvers? 215.000? Ik bedoel maar.''
Tieleman: ,,Ik heb dat altijd gezegd. Dat de VRT, toen nog BRT, zo'n man als Jambers nooit had mogen laten gaan. Jij bent ongetwijfeld een uitstekend documentairemaker. Want voor mij is de taak van een documentairemaker klaar en duidelijk: hij toont mensen ten voeten uit. In hun glans, in hun glorie, maar ook in hun belachelijkheid. Wat niet wegneemt dat het in jouw huidige programma's aan structuur ontbreekt. Jambers Magazine heeft volgens mij geen duidelijk doel meer voor ogen. Terwijl dat voor mij noodzakelijk is.
Ik kan alleen werken binnen een bepaald journalistiek concept. Ik ben een man van de duiding. Een nieuwsman, zeg maar. De onderwerpen die ik breng, moeten van een zekere maatschappelijke relevantie getuigen. Bij Jambers of Jambers Magazine vind ik dat niet altijd terug. En dat leidt tot sensatie. De reportages die jij destijds voor Panorama aanbracht, weerspiegelden die relevantie duidelijk wel. 'Hete kussen uit Mallorca', bijvoorbeeld, rond de toen nog erg prille aids-problematiek. Of 'Dag Emirdag', rond Belgisch-Turkse meisjes (in 1985 bekroond met de Grote Prijs van de TV-Kritiek). Schitterende televisie was dat. Omdat er laden opengetrokken worden die anders dicht blijven. Dat is wat een goed interviewer moet doen, bij zijn getuigen het onderste uit de kan halen. Jij slaagt daarin uitstekend.''
Jambers: ,,Dat het doel van mijn programma's na verloop van tijd misschien niet meer zo duidelijk is, dat kan kloppen. Maar vergeet niet dat er ondertussen tientallen programma's precies hetzelfde doen. De Vlaamse vijver waaruit we vissen, wordt met de dag kleiner. En iedereen recycleert maar van elkaar. Thema's en getuigen, ze rollen van het ene programma naar het andere. Zo keek ik voorbije week toevallig naar Gemengde gevoelens op TV 1, en wat zie ik daar? Toch niet dezelfde getuigen als degene die ik, weet ik veel hoeveel jaar geleden, in mijn programma opgevoerd heb! Voor Goedele Liekens geldt hetzelfde. Die kaart een jaar later exact dezelfde thema's aan als de onze. Nee, het is niet dat ik me erger aan al dat gekloon. Wel aan het feit dat ik de meeste wind vang.
Nu je het toch over goede interviewers hebt. Weet je wat ik een absoluut gemiste kans vond? Het interview vanPanorama met X1, Regina Louf. Niets haalden ze eruit. Als ik zoiets zie, dan krijg ik de kriebels. Want ik had ze heel graag geïnterviewd, die X1. En ik ben er voor honderd procent van overtuigd dat ik bij haar heel wat laden zou hebben geopend. Ondertussen heb ik meer dan 1.200 mensen over intieme onderwerpen geïnterviewd. Twaalfhonderd keer minstens drie uur. En heel vaak over onderwerpen die goed aansluiten bij de problematiek van X1. Maar nee, zetten ze daar iemand op die totaal geen ervaring heeft met interviewen. Luisteren is de kunst. En zich inleven. De vragen stellen die de kijker zich stelt. Wat een lapsus was dat!''
Tieleman: ,,Ze werd geïnterviewd door de man die er als eerste in geslaagd was haar voor de camera te krijgen. En dat was natuurlijk al een hele klus. Maar ik ga volledig met jou akkoord. Dat interview was een misser van jewelste. Ik had haar ook heel graag geïnterviewd. Maar er gebeuren wel meer flaters om de scoop binnen te rijven.
Ik vind dat trouwens een algemene tendens in de berichtgeving. De neiging tot verloedering, de toename van slordigheden. Bagatellisering is troef geworden. En dat werkt ongeloofwaardigheid in de hand. Wij komen beiden uit een generatie die toch een grondige journalistieke scholing gehad heeft. Die van checken en nog eens checken. De ochtendjournaals op de radio vroeger? Die versloegen alleen het nieuws van de avond ervoor. Of nieuwsfeiten uit Amerika. Nieuws uit eigen land ging pas vanaf één uur in de ether. Omdat we alles op waarheid moesten onderzoeken. En bij alle mogelijke partijen gingen aankloppen. Natuurlijk waren die voormiddaguitzendingen saai. Dat roer is door de toenemende concurrentie volledig omgegooid. Men plukt nieuws uit kranten, men plukt getuigen uit het ene programma en plaatst ze in het andere. Zonder iets te checken. Als het maar smeuïg is, dat lijkt nu de maatstaf te zijn. Zeer betreurenswaardig vind ik dat. Maar dat is het gebrek aan geld voor degelijke onderzoeksjournalistiek ook. Want dat mis ik heel erg: het echt onderzoekende in de journalistiek. Er zijn gewoon geen budgetten voor, terwijl het om een essentieel onderdeel van onze democratie gaat.''
-- Waaraan is die vervlakking te wijten?
Tieleman: ,,Ach, daar zullen verscheidene redenen voor zijn. Maar de overmediatisering is er alvast een van. We worden overspoeld met allerlei beelden vol menselijk leed, waardoor onverschilligheid is ontstaan. Slechts per uitzondering wordt er een gevoelige snaar geraakt. Voor het overige blijft het journaal niets anders dan een gehakketak van de ene wereld na de andere. Je bent nog maar net in Kosovo beland of, paf, je bevind je weer in Chili.
En dan heb ik het nog niet eens over de nieuwsselectie. In Sierra Leone gebeurt op dit moment precies hetzelfde als in Kosovo. Maar dat zie je bij ons niet. De huidige nieuwsredacties zijn bijzonder volgzaam, dat valt echt op. Geen kat die de Navo-bombardementen op Servië in twijfel trekt. Of bijvoorbeeld van oordeel is dat het inzetten van grondtroepen een weliswaar zwaardere maar wellicht eerlijkere keuze geweest was. De andere kant wordt volgens mij te weinig belicht. Terwijl dat natuurlijk de taak is van een onafhankelijke nieuwsredactie.''
Jambers: ,,Ik mis die analyse ook. De kritische houding van de redactie is blijkbaar sterk afgezwakt. En het vreemde is ook: ze hebben nu nochtans de mogelijkheid. Niets houdt hen tegen. Het is niet meer zoals vroeger, toen er waakhonden op de loer lagen. De journalisten van nu mogen het nieuws van verschillende kanten belichten, maar ze doen het niet. Die eenzijdige pro-Navo-berichtgeving is dus hun eigen keuze. Het is trouwens onze generatie die destijds de politieke controle doorbroken heeft. Je stelt die evolutie ook in de andere media vast. Het verhaal moet goed klinken, dat verkoopt beter.
Bij televisie speelt nog een andere factor mee. Televisie mag dan een fantastisch medium zijn, het leent zich niet voor elk onderwerp. Vertel mij eens hoe je de begrotingsproblemen op een filmisch boeiende manier kunt brengen? Dat gaat niet. Daarin schuilt ook een groot gevaar. Dat ernstige onderwerpen gemeden worden omdat ze te moeilijk zijn.''
Tieleman: ,,Volledig akkoord. Hoewel ik ervaar dat de kloof tussen vorm en inhoud in de loop der jaren aardig gedicht is. Journalisten en regisseurs staan nu veel dichter bij elkaar dan vroeger het geval was. Destijds, pakweg tien jaar geleden, keek niemand vreemd op als eerst de tekst werd geschreven en men naderhand op zoek ging naar bijpassend beeldmateriaal. Dat is nu uit den boze. Eerst de beelden, dan de tekst. Wat niet wil zeggen dat het altijd gesmeerd loopt. Heb je al gemerkt hoe vaak het justitiegebouw dienst doet als welkome achtergrond bij gebrek aan beter beeldmateriaal? Of de keren dat men secondenlang inzoomt op geveldetails? Maar het blijft me verontrusten, hoor. Dat de informatiestroom groter en groter wordt, en de betrokkenheid van de burger verkleint...
Vorige week hebben we inTer Zake, op uitdrukkelijk verzoek, de gruwelijke beelden getoond van de bombardementen op Sarajevo in 1994. Wel, toen, vijf jaar geleden, hebben die beelden voor een keerpunt in de oorlog in Bosnië gezorgd. Nu tonen we even verschrikkelijke taferelen van Kosovo, maar er is geen ommekeer. Men gaat nu gewoonweg door... Niemand denkt erover na, niemand die zegt: hier moet een einde aan gemaakt worden. Integendeel: Clinton zegt 's anderendaags: we gaan ermee door. Ik vind dat schrikbarend.''
-- Jullie hadden het daarnet over laden opentrekken bij getuigen, het onderste uit de kan halen. Die uitspraken roepen bij mij meteen het cliché op: je moet mensen tegen zichzelf beschermen.
Tieleman: ,,Eerlijk gezegd had ik voor mijn medewerking aan Zwarte vijvers amper ervaring met die kritiek. Maar daar is snel verandering in gekomen. Als je eens wist hoeveel mensen daar niet mee aankwamen! Zo van: kun je dat wel maken. Kun je, ik geef maar één voorbeeld, dat paar dat aan partnerruil doet wel voor de camera halen! Wat gaat hun omgeving daar niet van zeggen? Dat is onzin natuurlijk. Elke verstandige persoon die in deze maatschappij vrijwillig meedoet aan een programma, weet bijzonder goed waaraan hij begint. Je moet mensen toch niet gaan zeggen wat ze moeten doen, zeker. Dat paar was er erg op gebrand om zich te outen, dat was hun bewuste keuze.''
Jambers: ,,Ik durf dat nog sterker te stellen. Met welk recht zouden wij de mensen mogen verbieden om hun ding te zeggen? Getuigen die niet willen meewerken, werken niet mee. Zo eenvoudig is dat. Wie meedoet, heeft daar ook haast altijd goed over nagedacht. Vergeet trouwens niet dat de burger met de jaren mondiger geworden is. Het aantal brieven van advocaten neemt opvallend toe.
Ja, die brieven komen hoofdzakelijk van mensen die vinden dat we hen niet 'mooi en positief' genoeg geportretteerd hebben. Of omdat de familie van de getuige de medewerking aan ons programma te allen prijze wil boycotten. Als ik me niet vergis, heb ik maar één enkele keer een getuige in bescherming genomen. Dat was een moeder die onthulde dat ze euthanasie had toegepast op haar zwaar gehandicapte baby. Niemand was daarvan op de hoogte; ook haar andere kinderen niet. Toen heb ik gezegd: dit doen we niet.''
-- Jullie vak is hetzelfde. De invulling ervan verschilt. Het professionele statuut ook. Benijden jullie elkaar nooit? Ik bedoel: is het rustgevende ambtenarenstatuut niet af en toe verleidelijk voor een gestrest bedrijfsleider? En zou de journalist-ambtenaar soms niet liever in een minder log apparaat werken?
Jambers: ,,Je bedoelt zoiets als spijt dat ik destijds bij de BRT ben weggegaan? Nee. Ik weet het niet. Misschien soms. Als ik nu zie dat journalisten bij de VRT allerlei kanten opkunnen, dan toch een beetje. Dirk, jij bent bijvoorbeeld van Panorama naar Ter Zake gestapt. En als je wilt en daar zin in hebt, kun je morgen waarschijnlijk documentaires gaan maken. Tien jaar geleden was die situatie totaal anders. Toen zat een journalist als het ware vastgenageld op zijn plaats. Een hele carrière lang. Een verontrustende gedachte vond ik dat. Maar goed, af en toe zou ik zeker willen ruilen. De zuiverheid van het journalistieke denken, zonder economische rompslomp eromheen, die mis ik zeker.
En natuurlijk krijg ik af en toe de kriebels om eens iets anders te gaan doen, of mijn actieterrein uit te breiden. Ik werk nu al zo'n dertig jaar op Vlaanderen. Wat denk je? Dat dat me af en toe niet te veel van het goede wordt? Maar ik heb financieel de middelen niet om bijvoorbeeld een hele ploeg naar het buitenland te sturen. Ja, als ik eerlijk ben, dan had ik na drie jaar met Jambers moeten kappen. En iets anders moeten gaan doen. Ik teer trouwens voor een stuk voort op het succes van die tijd, en op mijn naambekendheid. Maar wat wil je? Ik ben bedrijfsleider, heb een dertigtal mensen in dienst. En een hele infrastructuur die louter en alleen afgestemd is op het maken van dit genre televisieprogramma's. Ik moet soms mijn mond houden en in het gareel van mijn opdrachtgever lopen. Dat zijn de verplichtingen die bij mijn keuze horen.
`En ik geef grif toe dat mijn situatie niet gezond is: het is nooit goed om zowel presentator als producent en tot voor kort ook auteur van een zelfde programma te zijn. Want ik moet produceren. Elke week opnieuw moet er een programma klaarliggen. En dan nog een dat aan mijn eisen voldoet.''
Tieleman: ,,Benijden? Nee. Maar ik denk wel dat ik dedrive had om een productiehuis te leiden. Alleen kwam dat tien jaar geleden niet in me op. Om de eenvoudige reden dat ik toen nog maar net mijn overstap naar de televisie gemaakt had. En dat was niet niks, geloof me. Ik moest alles nog leren. Ja, nu heb ik het voordeel me volledig op de journalistiek te kunnen toespitsen. En het klopt, ik behoor nog tot die groep journalisten die 'ambtenaar voor het leven' zijn. Ik geloof zeker dat de combinatie producent-journalist allesbehalve ideaal is. En ik kan me de ambiguïteit ervan perfect voorstellen.
Ik vermoed ook dat de tijds- en productiedruk jou soms tot nogal 'losstaande' onderwerpen noopt. Elke week een ander thema, dat is niet niks. Ik heb dat altijd een zeer moedige stap van jou gevonden. Zomaar in het ijle weg naar VTM, zeker omdat er toch vrij veel risico's aan verbonden waren. Maar goed, dat ambtenarenstatuut is ook niet alles, geloof me. Zo'n levenslange loopbaan gaat ten koste van de creativiteit en de productiviteit van de mensen. Ik heb daar gelukkig niet veel last van. Als ik zo terugkijk, dan kan ik mijn beroepsleven het best opsplitsen in cycli van vijf jaar. Na vijf jaar krijg ik de kriebels om iets anders te gaan doen. Na Panorama stond Ter Zake er. En volgend jaar is het weer zover; dan zit ik er vijf jaar. Ik weet niet wat ik dan zal doen. Alles staat open. Met Zwarte vijvers heb ik gewoon iets uitgeprobeerd. Verder wil ik mij niet aan dat programma binden. Ik was er trouwens alleen maar presentator van. Met de productie had ik niets of nauwelijks iets te maken.
Weet je wat ik pas fantastisch zou vinden? Als ik mijn laatste vijf jaar op de VRT zou mogen vullen met grondig onderzoekswerk. A la De Wilde, jazeker. Maar een tikkeltje minder saai dan. Iets aantonen, dat is toch het wezenlijke van het journalistenbestaan.''
Na afloop van het gesprek verdwijnt Jambers vijf minuten uit zijn kantoor. Hij komt terug met twee flessen bordeaux:Cuvée Jambers, een Chileense cabernet uit 1990. Op het etiket prijkt een kleurencartoon die Gal ooit van Jambers tekende. Jambers stelt een vampier voor; het bloed druipt van zijn twee hoektanden. ,,Je weet toch dat dat een verdoken compliment is?'' zegt Tieleman. ,,Ken je die uitspraak van Georg Troller, een groot Duits documentalist? Hij zegt: elk goed interviewer is een beetje vampier.''
