Margot Vanderstraeten, ‘Het zusje van de buurvrouw’

 
Honger als dictator

Na Christophe Vekeman, Ish Ait Hamou en Brenda Froyen heeft nu ook Margot Vanderstraeten met ’Het zusje van de buurvrouw’ haar bijdrage geleverd voor ‘Te Gek!?’. Een project rond het thema ‘signaalherkenning’ bij psychische problemen. Vanderstraeten koos dit keer voor het thema anorexia. Ze entte haar novelle op gesprekken met patiënten en hun directe entourage.

Was het niet Simon Carmiggelt die zich op een dag liet ontvallen dat hij het vooral begrepen had op mensen met een barst. Kwetsbare individuen die vaak niet opgewassen zijn tegen de hardheid van het dagelijkse bestaan. Of die, bang voor een mogelijke confrontatie, elkaar angstvallig ontwijken. Alsof fysiek contact, in dit zogenaamd virtuele tijdsgewricht, allerlei risico’s inhoudt.

Neem nu Louis en Zaida, de twee hoofdpersonages uit ‘Het zusje van de buurvrouw’, die de tweede verdieping in een appartementsgebouw delen. Hij: homo, maker en vertaler van kookboeken. Zij: werkzaam bij een internationale petroleumfirma. Een lekkende waterleiding brengt – hoe groot is het toeval in ieders leven? – hen met elkaar in contact. Eenmaal het lek is hersteld, spreken ze af voortaan een keer per week bij elkaar samen te komen. Ze koken, vinden het best gezellig aan tafel, maar tot onthullende gesprekken komt het geenszins. Als Louis op een dag verneemt dat Zaida naar Algiers verkast om er te gaan werken, komt alles in een stroomversnelling terecht.

Zaida stuurt hem een koekjesdoos op met een boodschap erin: ‘Lieve Louis, in deze doos zit mijn zusje. Een deel van haar verhaal wordt door haarzelf verteld. (…) Vul Nadja. Maak van haar persoonlijke geschiedenis een verhaal waar anderen misschien iets aan hebben.’ Het verhaal van Nadja – het zusje van Zaida – door Louis verteld, is schrijnend. Als puber voor de klas belachelijk gemaakt, slaat de twijfel toe en wordt haar zelfbeeld aan scherven geslagen. ‘Er knapte iets in mijn hoofd. Waar het eerder nog licht was, werd het donker. Ik was dertien.’

Alles wijst erop dat het meisje lijdt aan anorexia, een ziekte die haar meer en meer in de ban krijgt, met alle fatale gevolgen vandien. ‘Volgens mijn moeder bewijst mijn houding de negatieve invloed van het Westen, want ze heeft in haar Marokkaanse leven nog nooit meegemaakt dat kinderen vrijwillig hongerlijden, en ze heeft er ook nog nooit iemand over horen praten.’ Via een aantal e-mails dankt Zaida ten slotte Louis, hoe hij de herinnering aan Nadja levendig wist te houden. ‘Zelfs in de passages die je aan haar leven hebt toegevoegd, herken ik, haar, weet je dat?’.

‘Het zusje van de buurvrouw’ is een sterk empathisch, in een geserreerde taal geschreven novelle over anorexia.  Een ziekte waarvan de oorzaak veeleer complex dan eenduidig te verklaren valt. Hoe Margot Vanderstraeten over een dergelijk thema een fictief verhaal heeft geschreven, bewijst andermaal haar bijzonder narratief talent.